خلاصه و چکیده کتاب طرز فکر

همراهان دوست داشتنی دوره ساز سلام! کتاب "طرز فکر" (Mindset) از خانم دکتر کارل دوک، روانشناس نام‌آشنای دانشگاه استنفورد. امروز می‌خوام یکی از اون کتاب‌های حال‌خوب‌کن و البته فوق‌العاده کاربردی رو بهتون معرفی کنم که خوندنش مثل یه تلنگر اساسی می‌مونه و می‌تونه مسیر زندگی خیلی‌هامون رو عوض کنه. اگه دنبال یه راهنمای عملی برای درک بهتر خودتون و دیگران هستید و می‌خواید بدونید چطور می‌شه پتانسیل‌های واقعی‌مون رو شکوفا کنیم، جای درستی اومدید.پس با ما در دوره ساز همراه باشید.

اصل داستان کتاب طرز فکر چیه؟ دو نوع طرز فکر، دو دنیای متفاوت!

خانم دوک بعد از سال‌ها تحقیق و بررسی روی هزاران نفر، از دانش‌آموز و دانشجو گرفته تا ورزشکار و مدیرعامل، به یه نتیجه‌ی خیلی جالب و مهم می‌رسه: اینکه آدم‌ها اساساً با دو نوع طرز فکر اصلی به دنیا و توانایی‌هاشون نگاه می‌کنن: طرز فکر ثابت (Fixed Mindset) و طرز فکر رشد (Growth Mindset).

این دو تا طرز فکر، مثل دو تا عینک با شیشه‌های متفاوت می‌مونن که ما به چشم می‌زنیم و دنیا رو از پشت اون‌ها می‌بینیم. نوع عینکی که انتخاب می‌کنیم، تأثیر مستقیمی روی باورها، رفتارها، و در نهایت، دستاوردهامون تو زندگی داره.

۱. طرز فکر ثابت: "همینی که هستم، هستم!"

آدم‌هایی که طرز فکر ثابت دارن، معتقدن که هوش، استعداد، شخصیت و بقیه‌ی ویژگی‌های ما، یه جورایی از قبل تعیین شده و ثابته. مثل اینکه یه سهمیه‌ی مشخص از هرکدوم بهمون رسیده و دیگه کاریش نمی‌شه کرد. این افراد:

• از چالش‌ها فراری‌ان: چون فکر می‌کنن اگه تو یه کاری موفق نشن، یعنی به اندازه‌ی کافی باهوش یا بااستعداد نیستن و این یه جورایی مُهر تأییدی روی ناتوانی‌شون می‌زنه. پس ترجیح می‌دن تو حاشیه‌ی امن خودشون بمونن و ریسک نکنن.

• در برابر موانع زود تسلیم می‌شن: وقتی با سختی روبرو می‌شن، به جای اینکه دنبال راه حل بگردن و تلاش بیشتری کنن، سریع ناامید می‌شن و می‌گن: "دیدی گفتم؟ من اصلاً به درد این کار نمی‌خورم."

• تلاش رو بی‌فایده می‌دونن: این گروه معتقدن که اگه کسی واقعاً بااستعداد باشه، نیازی به تلاش زیاد نداره و کارها باید براش راحت انجام بشه. اگه مجبور بشن برای چیزی زیاد زحمت بکشن، حس می‌کنن که یعنی اون استعداد ذاتی رو ندارن.

• از انتقاد بدشون میاد و حالت تدافعی می‌گیرن: انتقاد رو حمله‌ی شخصی تلقی می‌کنن و به جای اینکه ازش برای بهتر شدن استفاده کنن، سعی می‌کنن خودشون رو توجیه کنن یا طرف مقابل رو مقصر بدونن.

• موفقیت دیگران براشون تهدید محسوب می‌شه: وقتی می‌بینن یکی دیگه تو یه زمینه‌ای موفقه، به جای اینکه الهام بگیرن یا خوشحال بشن، احساس حسادت یا بی‌کفایتی می‌کنن. انگار موفقیت بقیه، چیزی از اون‌ها کم می‌کنه.

• همیشه دنبال تأیید گرفتن از دیگران هستن: دوست دارن بقیه بهشون بگن چقدر باهوش، چقدر خوب و چقدر بی‌نظیرن. ارزش خودشون رو توی نگاه دیگران جستجو می‌کنن.

نتیجه‌ی این طرز فکر چیه؟ این افراد معمولاً به پتانسیل واقعی خودشون نمی‌رسن. ترس از شکست و قضاوت شدن، مثل یه ترمز دستی عمل می‌کنه و مانع از رشد و پیشرفتشون می‌شه. اون‌ها تو یه چرخه‌ی معیوب از اجتناب، تسلیم و توجیه گیر می‌کنن.

۲. طرز فکر رشد: "من می‌تونم بهتر بشم!"

در مقابل، آدم‌هایی با طرز فکر رشد، باور دارن که توانایی‌ها و هوش ما، چیزهای ثابتی نیستن و می‌تونن با تلاش، یادگیری و تجربه، رشد کنن و بهبود پیدا کنن. مثل یه عضله که با تمرین قوی‌تر می‌شه. این افراد:

• عاشق چالش‌ها هستن: چالش‌ها رو فرصتی برای یادگیری و رشد می‌بینن، نه تهدیدی برای خودباوری‌شون. حتی اگه شکست بخورن، می‌دونن که این بخشی از مسیر یادگیریه.

• در برابر موانع سرسخت و مقاومن: وقتی با مشکلی روبرو می‌شن، به جای اینکه جا بزنن، دنبال راه‌حل‌های مختلف می‌گردن و با پشتکار بیشتری تلاش می‌کنن. شکست براشون یه ایستگاه موقته، نه پایان راه.

• تلاش رو مسیر رسیدن به مهارت می‌دونن: این گروه معتقدن که استعداد ذاتی فقط نقطه‌ی شروعه و این تلاش و پشتکاره که آدم رو به اوج می‌رسونه. از سخت‌کوشی نمی‌ترسن و بهش افتخار می‌کنن.

• از انتقاد استقبال می‌کنن و ازش یاد می‌گیرن: انتقاد رو یه هدیه‌ی ارزشمند برای بهتر شدن می‌دونن. با دقت به بازخوردها گوش می‌دن و سعی می‌کنن ازشون برای اصلاح مسیرشون استفاده کنن.

• موفقیت دیگران براشون الهام‌بخشه: وقتی موفقیت کسی رو می‌بینن، به جای حسادت، ازش انگیزه می‌گیرن و سعی می‌کنن از تجربیاتش یاد بگیرن. معتقدن که موفقیت بقیه، نشون می‌ده که رسیدن به اون نقطه امکان‌پذیره.

• تمرکزشون روی یادگیری و پیشرفته، نه فقط تأیید گرفتن: هدف اصلی‌شون اینه که هر روز بهتر از دیروز باشن و مهارت‌های جدیدی کسب کنن. البته که از تشویق خوشحال می‌شن، اما ارزش خودشون رو به تأیید دیگران گره نمی‌زنن.

نتیجه‌ی این طرز فکر چیه؟ این افراد معمولاً به سطوح بالاتری از موفقیت و رضایت در زندگی می‌رسن. عشق به یادگیری، پشتکار و انعطاف‌پذیری‌شون باعث می‌شه که مدام در حال رشد و پیشرفت باشن و از پتانسیل‌های خودشون نهایت استفاده رو ببرن.

چرا این تقسیم‌بندی اینقدر مهمه؟ چون طرز فکر ما، سرنوشت ما رو رقم می‌زنه!

شاید بگید خب که چی؟ اینا که مشخصه! اما نکته‌ی مهم اینجاست که طرز فکر ما یه چیز ذاتی و غیرقابل تغییر نیست. ما می‌تونیم طرز فکرمون رو تغییر بدیم! این بزرگترین و امیدوارکننده‌ترین پیام کتاب طرز فکر نوشته خانم دوکه.

اینکه ما بیشتر به سمت کدوم طرز فکر تمایل داریم، تا حد زیادی به تجربیات دوران کودکی، نحوه‌ی تشویق و تنبیه والدین و معلم‌ها، و پیام‌هایی که از محیط اطرافمون دریافت کردیم، بستگی داره. اما خبر خوب اینه که با آگاهی و تمرین، می‌تونیم از بندهای طرز فکر ثابت رها بشیم و به سمت طرز فکر رشد حرکت کنیم.

تأثیر طرز فکر در حوزه‌های مختلف زندگی

خانم دوک تو کتاب طرز فکر با مثال‌های متعدد و داستان‌های واقعی از دنیای ورزش، تجارت، هنر، تحصیل و روابط شخصی نشون می‌ده که چطور طرز فکر ما می‌تونه موفقیت یا شکست ما رو رقم بزنه.

• در تحصیل و یادگیری: دانش‌آموزانی با طرز فکر رشد، حتی اگه تو درسی ضعیف باشن، ناامید نمی‌شن. اون‌ها شکست رو نشانه‌ی این می‌دونن که باید بیشتر تلاش کنن، روش مطالعه‌شون رو تغییر بدن یا از معلم و همکلاسی‌هاشون کمک بگیرن. در مقابل، دانش‌آموزان با طرز فکر ثابت، با اولین نمره‌ی پایین یا مشکل درسی، ممکنه به این نتیجه برسن که "من کلاً استعداد این درس رو ندارم" و بی‌خیال ادامه دادن بشن.

  • ریزه‌کاری مهم: نحوه‌ی تشویق ما خیلی مهمه! به جای اینکه به بچه‌ها بگیم "تو چقدر باهوشی!" (که طرز فکر ثابت رو تقویت می‌کنه)، بهتره بگیم "من از تلاشی که کردی خیلی خوشم اومد!" یا "اینکه با وجود سختی ادامه دادی، فوق‌العاده‌ست!" (که طرز فکر رشد رو تشویق می‌کنه). تشویق باید روی فرآیند و تلاش متمرکز باشه، نه روی نتیجه‌ی نهایی یا استعداد ذاتی.

• در ورزش: ورزشکارانی با طرز فکر رشد، مثل مایکل جردن (که بارها تو کتاب ازش مثال زده می‌شه)، شکست‌ها رو پله‌ای برای پیروزی‌های بزرگتر می‌بینن. اون‌ها از هر شکست درس می‌گیرن، نقاط ضعفشون رو شناسایی می‌کنن و با تمرین بیشتر، خودشون رو ارتقا می‌دن. در مقابل، ورزشکارانی با طرز فکر ثابت، ممکنه بعد از چند باخت یا آسیب‌دیدگی، روحیه‌شون رو از دست بدن و فکر کنن که دیگه به درد این رشته نمی‌خورن.

  • ریزه‌کاری مهم: حتی بزرگترین استعدادها هم بدون تلاش و طرز فکر رشد به جایی نمی‌رسن. خیلی از ورزشکاران به ظاهر بااستعداد، به خاطر طرز فکر ثابت و عدم تحمل سختی، درجا زدن یا حتی از دور خارج شدن.

• در کسب و کار و مدیریت: مدیرانی با طرز فکر رشد، محیطی رو ایجاد می‌کنن که در اون، کارکنان تشویق به یادگیری، ریسک‌پذیری سازنده و ارائه‌ی بازخورد می‌شن. اون‌ها شکست‌ها رو فرصتی برای نوآوری و بهبود می‌دونن و از استعدادهای تیمشون به بهترین شکل استفاده می‌کنن. در مقابل، مدیرانی با طرز فکر ثابت، ممکنه تحمل اشتباهات رو نداشته باشن، از نظرات مخالف بترسن و بیشتر به دنبال حفظ ظاهر و اثبات برتری خودشون باشن تا رشد واقعی سازمان.

  • ریزه‌کاری مهم: شرکت‌هایی که فرهنگ طرز فکر رشد رو ترویج می‌کنن، معمولاً خلاق‌تر، منعطف‌تر و در بلندمدت موفق‌تر هستن.

• در روابط عاطفی و دوستانه: افرادی با طرز فکر رشد، باور دارن که روابط هم مثل هر چیز دیگه‌ای نیاز به تلاش، درک متقابل و رشد دارن. اون‌ها وقتی با مشکل یا اختلافی روبرو می‌شن، سعی می‌کنن با گفتگو و همدلی اون رو حل کنن و ازش برای قوی‌تر کردن رابطه‌شون استفاده کنن. در مقابل، افرادی با طرز فکر ثابت، ممکنه فکر کنن که "اگه رابطه‌ی ما خوب بود، نباید این همه مشکل پیش میومد" یا "طرف مقابل من اصلاً عوض‌بشو نیست". این طرز فکر می‌تونه منجر به ناامیدی و قطع رابطه بشه، بدون اینکه تلاش کافی برای بهبودش صورت گرفته باشه.

  • ریزه‌کاری مهم: باور به اینکه "نیمه‌ی گمشده‌ی من باید کامل و بی‌نقص باشه و رابطه‌ی ما باید خودبه‌خود و بدون هیچ چالشی عالی باشه"، یه نمونه از طرز فکر ثابته که خیلی وقت‌ها باعث سرخوردگی می‌شه. روابط سالم نیازمند کار و تعهد دوطرفه برای رشد هستن.

• در تربیت فرزندان: والدین با طرز فکر رشد، به جای اینکه بچه‌هاشون رو بابت نمرات خوب یا استعدادهای خاصشون ستایش کنن (که می‌تونه باعث بشه بچه‌ها از ترس از دست دادن این برچسب "باهوش" یا "بااستعداد"، از چالش‌های جدید فرار کنن)، تلاش، پشتکار، یادگیری از اشتباهات و عشق به یادگیری رو در اون‌ها تشویق می‌کنن. اون‌ها به بچه‌هاشون یاد می‌دن که مغز مثل یه عضله‌ست و با تمرین و تلاش قوی‌تر می‌شه.
  • ریزه‌کاری مهم: وقتی به بچه‌ها می‌گیم "تو خیلی باهوشی که این مسئله رو حل کردی"، این پیام رو بهشون می‌دیم که هوش یه ویژگی ثابته. اما اگه بگیم "آفرین! معلومه که خیلی برای حل این مسئله فکر کردی و تلاش کردی"، اون‌ها یاد می‌گیرن که تلاش مهمه و می‌تونن با تلاش به موفقیت برسن، حتی اگه اولش سخت به نظر برسه.

چطور می‌تونیم طرز فکر رشد رو در خودمون پرورش بدیم؟ چند قدم کاربردی

خب، حالا که با اهمیت طرز فکر رشد آشنا شدیم، سوال اینه که چطور می‌تونیم این طرز فکر رو در خودمون تقویت کنیم؟ خانم دوک چندتا راهکار عملی و کاربردی پیشنهاد می‌ده:

1. قدم اول: آگاهی از صدای طرز فکر ثابت:

   • اولین قدم اینه که به افکار و گفتگوهای درونی خودمون دقت کنیم. کی و کجا صدای طرز فکر ثابت در ما فعال می‌شه؟ مثلاً وقتی با یه چالش جدید روبرو می‌شیم، آیا اولین فکری که به ذهنمون میاد اینه که "من از پس این کار برنمیام" یا "این خیلی سخته، ممکنه شکست بخورم"؟ یا وقتی کسی ازمون انتقاد می‌کنه، آیا سریع حالت تدافعی می‌گیریم و دنبال توجیه می‌گردیم؟
   • این صدا رو بشناسید. این صدا بخشی از شماست، اما تمامِ شما نیست.

2. قدم دوم: درک اینکه ما حق انتخاب داریم:

   • یادتون باشه که طرز فکر یه انتخابه. ما مجبور نیستیم به اون صدای درونیِ طرز فکر ثابت گوش بدیم. می‌تونیم آگاهانه انتخاب کنیم که بهش پاسخ متفاوتی بدیم.
   • به خودتون بگید: "درسته که الان این فکر رو دارم، اما می‌تونم از یه زاویه‌ی دیگه هم به این موقعیت نگاه کنم."

3. قدم سوم: به چالش کشیدن صدای طرز فکر ثابت با پاسخ طرز فکر رشد:

   • وقتی صدای طرز فکر ثابت میگه: "اگه شکست بخوری چی؟ آبروت می‌ره!"
     • پاسخ طرز فکر رشد: "شکست بخشی از یادگیریه. اگه تلاش نکنم، هیچ‌وقت نمی‌فهمم که چقدر می‌تونستم پیشرفت کنم. حتی اگه موفق نشم، چیزهای زیادی یاد می‌گیرم."
   • وقتی صدای طرز فکر ثابت میگه: "من استعداد این کار رو ندارم."
     • پاسخ طرز فکر رشد: "شاید الان مهارت کافی رو نداشته باشم، اما با تمرین و تلاش می‌تونم بهتر بشم. هیچکس از اول استاد به دنیا نیومده."
   • وقتی صدای طرز فکر ثابت میگه: "این کار خیلی سخته، بهتره بی‌خیال بشم."
     • پاسخ طرز فکر رشد: "چون سخته، یعنی فرصت خوبیه برای رشد. اگه آسون بود که همه انجامش می‌دادن. بذار ببینم چه استراتژی‌هایی می‌تونم برای مقابله با این سختی به کار ببرم."
   • وقتی کسی از شما انتقاد می‌کنه و صدای طرز فکر ثابت میگه: "اون داره منو تحقیر می‌کنه!"
     • پاسخ طرز فکر رشد: "شاید تو حرفاش نکته‌ی مفیدی باشه که بتونم ازش برای بهتر شدن استفاده کنم. بذار با دقت گوش بدم و اگه لازم شد سوال بپرسم."

4. قدم چهارم: اقدام عملی با طرز فکر رشد:

   • فقط فکر کردن کافی نیست، باید عمل هم بکنیم. چالش‌هایی رو انتخاب کنید که کمی شما رو به زحمت بندازن. برای یادگیری چیزهای جدید وقت بذارید. وقتی با مانعی روبرو شدید، به جای تسلیم شدن، دنبال راه‌حل‌های جایگزین بگردید. از دیگران بازخورد بخواید و ازش استفاده کنید.
   • موفقیت‌های کوچیک خودتون رو جشن بگیرید، مخصوصاً اون‌هایی که با تلاش زیاد به دست اومدن. این کار به تقویت مسیرهای عصبی مرتبط با طرز فکر رشد کمک می‌کنه.

   • جادوی کلمه‌ی "هنوز": این یکی از تکنیک‌های جالبیه که خانم دوک پیشنهاد می‌ده. هر وقت خواستید بگید "من نمی‌تونم این کار رو انجام بدم"، بهش کلمه‌ی "هنوز" رو اضافه کنید: "من هنوز نمی‌تونم این کار رو انجام بدم." این کلمه‌ی کوچیک، این پیام رو به مغزتون می‌ده که ناتوانی شما موقتیه و با تلاش می‌تونید بهش برسید.

چند نکته‌ی تکمیلی و مهم از خلاصه کتاب طرز فکر:

• هیچکس کاملاً دارای طرز فکررشد یا کاملاً دارای طرز فکر ثابت نیست: همه‌ی ما ترکیبی از این دو رو در خودمون داریم و ممکنه در موقعیت‌های مختلف یا در مورد توانایی‌های مختلف، طرز فکرهای متفاوتی از خودمون نشون بدیم. مثلاً ممکنه یه نفر در مورد توانایی‌های ورزشی‌اش طرز فکر رشد داشته باشه اما در مورد هوش ریاضی‌اش طرز فکر ثابت. مهم اینه که آگاه باشیم و سعی کنیم دامنه‌ی طرز فکر رشد رو در خودمون گسترش بدیم.
• طرز فکر رشد به معنی نادیده گرفتن استعداد نیست: طرز فکر رشد نمی‌گه که همه در همه چیز می‌تونن دقیقاً مثل هم بشن یا اینکه استعداد اصلاً وجود نداره. بلکه می‌گه استعداد فقط نقطه‌ی شروعه و پتانسیل واقعی افراد چیزی نیست که بشه در ابتدا به طور دقیق اندازه‌گیری کرد. تلاش، استراتژی‌های درست و راهنمایی خوب می‌تونه افراد رو به جاهایی برسونه که در ابتدا حتی تصورش رو هم نمی‌کردن.
• ستایش از فرآیند، نه فقط نتیجه: همونطور که قبلاً اشاره شد، خیلی مهمه که چطور خودمون و دیگران رو تشویق می‌کنیم. به جای اینکه فقط روی نتیجه‌ی نهایی (مثلاً نمره‌ی خوب یا برنده شدن) تمرکز کنیم، باید تلاش، استراتژی، پشتکار، پیشرفت و یادگیری از اشتباهات رو ستایش کنیم. این کار به نهادینه شدن طرز فکر رشد کمک می‌کنه.
• معلمان و رهبران نقش کلیدی دارند: معلمان، مربیان، مدیران و والدین با ایجاد محیطی که در اون یادگیری، تلاش و پذیرش چالش‌ها ارزش محسوب می‌شه، می‌تونن تأثیر فوق‌العاده‌ای در پرورش طرز فکر رشد در دیگران داشته باشن.
• تغییر طرز فکر یک فرآیندیه، نه یک اتفاق لحظه‌ای: انتظار نداشته باشید که یک شبه از طرز فکر ثابت به طرز فکر رشد مهاجرت کنید. این یه مسیره که نیاز به آگاهی مداوم، تمرین و صبر داره. ممکنه بارها به الگوهای قدیمی برگردید، اما مهم اینه که دوباره تلاش کنید و ادامه بدید.

چرا کتاب طرز فکر رو باید جدی گرفت؟

کتاب "طرز فکر" فقط یه سری تئوری روانشناسی خشک و خالی نیست. پر از داستان‌های واقعی، مثال‌های ملموس و راهکارهای عملیه که می‌تونه به ما کمک کنه تا:

• پتانسیل واقعی خودمون رو کشف و شکوفا کنیم.
• با انگیزه و پشتکار بیشتری به سمت اهدافمون حرکت کنیم.
• از شکست‌ها نترسیم و ازشون به عنوان فرصتی برای یادگیری استفاده کنیم.
• روابط بهتر و سازنده‌تری با دیگران برقرار کنیم.
• فرزندانی با اعتماد به نفس بالا و عاشق یادگیری تربیت کنیم.

• در محیط کار و تحصیل، فرهنگ رشد و نوآوری رو ترویج بدیم.

حرف آخر: قدرت در دستان شماست!

رفقای همراه دوره ساز، پیام اصلی کتاب خانم دوک اینه که ما قربانی ژن‌ها یا شرایطمون نیستیم. باورهای ما، مخصوصاً باورمون به توانایی یادگیری و تغییر، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری آینده‌مون داره. با انتخاب طرز فکر رشد، ما در واقع کلید رشد و موفقیت پایدار رو در دستان خودمون می‌گیریم.

اینکه الان کجای مسیر هستید مهم نیست، مهم اینه که از همین امروز تصمیم بگیرید که با نگاهی بازتر و امیدوارتر به توانایی‌های خودتون و دنیای اطرافتون نگاه کنید. چالش‌ها رو در آغوش بگیرید، از تلاش کردن نترسید، از اشتباهاتتون درس بگیرید و یادتون باشه که مغز شما برای رشد و یادگیری ساخته شده.

امیدوارم این خلاصه‌ی جامع  براتون مفید بوده باشه و انگیزه‌ای بشه برای اینکه عمیق‌تر به دنیای شگفت‌انگیز "طرز فکر" قدم بذارید. حتی اگه خود کتاب رو هم نخوندید، سعی کنید این نکات رو تو زندگی روزمره‌تون پیاده کنید. مطمئن باشید که نتایجش شما رو شگفت‌زده خواهد کرد. موفق و پیروز باشید و یادتون نره که شما توانایی تغییر و رشد رو دارید، همیشه!!

نقشه راه هدف گذاری به پیشنهاد دوره‌ ساز:

1. راهنمای جامع هدف‌گذاری: از تعریف ساده تا فتح قله‌های موفقیت
2. هدف‌گذاری در زندگی شخصی و محیط کار: نقشه‌ی گنج
3. تفاوت چشم انداز، هدف و بیانیه ماموریت سازمان
4. هنر ظریف برنامه ریزی 0 تا ۱۰۰ برنامه ریزی اصولی
5. از رویا تا هدف گذاری با مدل روبیکان: نقشه راه رسیدن به اهداف
6. انگیزه چیست؟ نگاهی عمیق به انگیزه و نظریه های مدرن
7. نظریه خود تعیین‌گری دسی و رایان: سکان زندگی‌ات را به دست بگیر!
8. مدل هدف‌گذاری الیوت و دوئک: چگونه هدف گذاری می‌کنیم
9. بی انگیزگی (سندروم بی انگیزگی) چیست؟
10. هدف گذاری به روش اسمارت (SMART)
11. خلاصه و چکیده کتاب طرز فکر
12. نظریه‌های یادگیری: از رفتارگرایی تا آلبرت بندورا
13. خلاصه کتاب هفت عادت مردمان موثر اثر استفان کاوی
14. خلاصه کتاب آزمایش مارشمالو اثر والتر میشل
15. خلاصه کتاب مهم ها را بسنجید اثر جان دوئر
16. جان دوئر کیست؟